MIESZKO II LAMBERT, portret Jana Matejki MIESZKO II LAMBERT, obraz z jasnogórskiego pocztu...

MIESZKO II LAMBERT


Życie: 990 - 1034
Panowanie: 1025 - 1034


Rozmiar: 997 bajtów


  Rozmiar: 7376 bajtów


ieszko II był synem Bolesława Chrobrego i Emnildy. Jan Długosz, polski kronikarz, tak charakteryzuje króla: "Od początku panowania (...) okazał się człowiekiem gnuśnego charakteru, - (stąd przydomek jego Gnuśny) - tępego umysłu, niezgrabny, w radach nierozsądny, w działaniu słaby, mało zdatny do spraw większej wagi. (...) Nie tylko bowiem sam nie chciał zmądrzeć, ale i nie szanował ludzi rozumnych." Opinię tę przejął Długosz od swych poprzedników, kronikarzy XIII wieku, którzy, szukając przyczyn upadku Polski po śmierci Bolesława Chrobrego, zrzucili odpowiedzialność na jego następcę. Tymczasem znacznie bliższy czasom Mieszka II Gall Anonim opisywał króla bardziej przychylnie: "Ten zaś Mieszko był zacnym rycerzem, wiele też dokonał dzieł rycerskich, których wyliczanie za długo by trwało". Znający Mieszka osobiście kronikarz niemiecki Thietmar z Merseburga, opisując wojny polsko - niemieckie z czasów Bolesława Chrobrego, taką podaje wypowiedź Mieszka na żądanie kapitulacji przyniesione przez posłów niemieckich: "Aż do przybycia mego ojca jestem zdecydowany bronić wedle sił moich ojczyzny, po którą wyciągacie rękę."
     Jak widać opinia ówczesnych kronikarzy była dość podzielona, podobnie jak opinia późniejszych historyków. Choć w roku 1876 historyk Anatol Lewicki ogłosił monografię jego panowania, która walnie przyczyniła się do rehabilitacji nieszczęśliwego monarchy. Historyk przemyski zanalizował bowiem trudności zewnętrzne i wewnętrzne, w których przyszło działać Mieszkowi II, i doszedł do wniosku, że w podobnej sytuacji nawet sam Bolesław Chrobry poniósłby klęskę. Dziś oceniamy tego władcę w sposób znacznie bardziej wyważony.
     Mieszko II wychowywał się "pod wpływem autorytetu" Bolesława Chrobrego, przyzwyczajony do posłuszeństwa wobec monarchy, który był dla niego nie tylko ojcem, ale i niedościgłym wzorem. Mieszko był więc ukochanym synem Chrobrego, przeznaczonym do korony. Wykazywał przy tym wielkie zamiłowanie do ksiąg, zainteresowanie liturgią, znajomością łaciny i greki oraz języka niemieckiego, co można było zauważyć w swobodzie, z jaką obracał się w Niemczech. Chrobry dbał też o przekazanie synowi praktycznych umiejętności potrzebnych monarsze. Od młodości dowodził Mieszko wojskami i wygrywał bitwy. Powierzał mu też misje dyplomatyczne, z których syn potrafił się dobrze wywiązywać.
     W maju 1013 roku, w Merseburgu doszły do skutku zaślubiny Mieszka II z siostrzenicą Ottona III RYCHEZĄ, córką palatyna Renu Ezzona i siostry cesarskiej Matyldy. Pozwoliły one zacieśnić kontakty dworu polskiego z niechętnymi nowemu władcy Niemiec Henrykowi II, kołami arystokracji. Bardzo prawdopodobne, że po ślubie Chrobry wydzielił synowi ziemię Wiślan jako dzielnicę. Tam też, w Krakowie, urodził się syn Mieszka II, Kazimierz.
     Dyplomatyczne misje, powierzane Mieszkowi przez ojca, kryły w sobie niemałe niebezpieczeństwa. W 1014 roku, kiedy Henryk II wyruszył do Włoch po cesarską koronę, Mieszko podążył do Pragi, by w tajemnicy przedłożyć czeskiemu księciu Udalrykowi (Oldrzychowi) propozycję sojuszu antyniemieckiego. Jednak książę czeski nie tylko odmówił, ale uwięził Mieszka, aby go po długich przetargach wydać cesarzowi. Henryk radby zatrzymać młodego księcia jako zakładnika wątpliwej lojalności ojca, ale nacisk przyjaciół Bolesława Chrobrego na cesarza był tak silny, że Mieszko został uwolniony i odesłany ojcu. Obawy cesarza były słuszne, bo w 1015 roku wybuchła nowa wojna. Mieszko osłaniał przed nieprzyjacielem przeprawę przez Odrę pod Krosnem, opór jego został jednak przełamany. W dwa lata później Mieszko dowodził dywersyjnym najazdem na Czechy, który miał skłonić księcia czeskiego do opuszczenia podjętej wówczas generalnej wyprawy cesarskiej na Polskę.
     17 czerwca 1025 roku zmarł Bolesław Chrobry. Mieszko II zasiadł wnet na tronie i wraz z żoną Rychezą został koronowany na króla Polski. Wkrótce po wstąpieniu na tron otrzymał Mieszko wspaniały DAR od księżnej lotaryńskiej, Matyldy. Jak napisał Paweł Jasienica: "Była to księga o liturgi kościoła katolickiego. We wstępie do niej sławiła Matylda Mieszka, jego wielkie jak na owe czasy wykształcenie, znajomość łaciny i greki, zowie go królem z Bożej łaski i życzy mu zwycięstwa nad wszystkimi wrogami."
     Akt koronacyjny Mieszka i jego żony wywołał niezadowolenie w Cesarstwie, jednak jego nowy władca, Konrad II, miał na razie kłopoty wewnątrz kraju, które nie pozwoliły mu na jakąkolwiek reakcję. Mieszko mógł czuć się pewnie. Miał bardzo dobre stosunki z niemiecką opozycją, która, jak się zdawało, mogła zagrozić Konradowi. Okazało się jednak inaczej, niemiecki władca bardzo szybko zdołał stłumić opór i już w 1027 roku koronował się na cesarza Niemiec. Po koronacji cesarskiej Konrada II, stosunki polsko - niemieckie stały się napięte. Mieszkowi udało się sprzymierzyć z Wieletami, z którymi wspólnie wyprawił się w 1028 roku na Saksonię. Wyprawa pozornie odniosła skutek. Jak napisał Benedykt Zientara: "...według relacji "Roczników magdeburskich" zniszczono przeszło sto wsi i uprowadzono ponad 10 tysięcy brańców. W rzeczywistości jednak ta "zwycięska" wyprawa dała w efekcie niepowetowane straty: ze szczególną zaciekłością sprzymierzeńcy Mieszka II, a zapewne i jego właśni ludzie, niszczyli kościoły, profanowali przedmioty kultu chrześcijańskiego. Przyniosło to królowi w rocznikach niemieckich przydomek "fałszywego chrześcijanina" i pozbawiło dawnych niemieckich sprzymierzeńców."
     Prawdziwe zagrożenie panowaniu Mieszka II przyniósł rok 1031, gdy za namową przyrodniego brata króla - Bezpryma, na Polskę napadł książę kijowski, Jarosław Mądry. Razem z nim na nasz kraj uderzyl cesarz niemiecki, Konrad II. Zaatakowany z dwóch stron Mieszko II nie zdołał się obronić i musiał uciekać do Czech. W Czechach książę Udalryk kazał polskiego króla uwięzić i wykastrować. W tym czasie władzę w Polsce przejął Bezprym, który odesłał cesarzowi polskie insygnia koronacyjne. Rządy jego nie cieszyły się uznaniem i w 1032 roku został zamordowany. Śmierć Bezpryma umożliwiła Mieszkowi powrót do kraju. W porozumieniu z bratem Ottonem i za zgodą Konrada II rozpoczął on proces scalania i odbudowy państwa. Ceną porozumienia z cesarzem niemieckim był podział Polski na trzy części: jedną z nich miał rządzić Mieszko II, drugą - jego brat Otton, zaś trzecią - stryjeczny brat Dytryk. Jednak w 1033 roku w tajemniczy sposób Otton zmarł, zaś Dytryk zniknął, zapewne usunięty z Polski.
     Przedwczesna śmierć Mieszka II, która nastąpiła 10 maja 1034 roku, przerwała dalszy rozwój państwa polskiego. Po jego śmierci władzę usiłowała objąć Rycheza, jako opiekunka młodego księcia Kazimierza, zwanego później Odnowicielem. Nie udało się to jej, musiała ponownie opuścić kraj, wraz z synem Kazimierzem.
     Dzieje rządów Mieszka II zawierają wiele zagadek, historycy też niezbyt chętnie zajmują się tym okresem. Ale to co już wiemy, każe myśleć o drugim królu Polski mimo wszystko z szacunkiem. Niezwykle silne poczucie obowiązku, które kazało mu bronić dzieła przodków nawet w beznadziejnej sytuacji, niemałe zdolności polityczne i wojskowe przy niezbyt wojowniczym usposobieniu budzą sympatię. Może też rzeczywiście uważał, jak twierdziła Matylda, że "wybrany nie ludzkim, ale boskim zrządzeniem do władania ludem bożym, (...) ma być w sądzie przewidujący, z dobroci znany, szlachetnością obyczajów sławy".

Rozmiar: 997 bajtów



ILUSTRACJE:


Mapa Polski za Mieszka II

Inicjał litery "L" ze "Złotego kodeksu pułtuskiego"

Hełm z Gorzuch koło Kalisza

Okucie siodła z Lutomierska



poprzednia strona do góry następna strona